Η άσκηση προστατεύει από το Αλτσχάιμερ και τώρα ξέρουμε γιατί

Η άσκηση δεν ωφελεί μόνο το σώμα, αλλά προστατεύει και τον εγκέφαλο από το Αλτσχάιμερ σύμφωνα με νέα μελέτη. Η φυσική δραστηριότητα ενεργοποιεί συγκεκριμένα βιοχημικά μονοπάτια που ενισχύουν τα κέντρα μνήμης και ενισχύουν τη λειτουργία των νευρικών κυττάρων. Μελετώντας τη γενετική δραστηριότητα μεμονωμένων κυττάρων, οι επιστήμονες εντόπισαν τα ακριβή σημεία όπου η άσκηση κάνει τη μεγαλύτερη διαφορά και τα ευρήματά τους ανοίγουν τον δρόμο για τη δημιουργία μελλοντικών φαρμάκων.

Πώς η άσκηση αναζωογονεί τον εγκέφαλο

Όπως διαβάζουμε στο PsyPost, η περιοχή του ιππόκαμπου που ονομάζεται οδοντωτός γύρος είναι κρίσιμη για τη δημιουργία νέων αναμνήσεων και τη νευρογένεση. Στους ασθενείς με Αλτσχάιμερ, η ικανότητα αυτή μειώνεται σημαντικά. Η έρευνα έδειξε ότι η άσκηση ενισχύει την παραγωγή και την ωρίμανση νέων νευρώνων σε αυτή την περιοχή, αντιστρέφοντας βλαπτικές γενετικές αλλαγές. Αυτό υποδηλώνει ότι η σωματική δραστηριότητα μπορεί να διατηρήσει ή ακόμη και να αποκαταστήσει τη μνήμη, συνιστώντας μια φυσική μορφή προστασίας κατά της νόσου.

Κυτταρική προστασία και καθαρισμός εγκεφάλου

Με ειδικές τεχνικές ανάλυσης RNA, οι επιστήμονες παρατήρησαν ποια γονίδια ενεργοποιούνται ή καταστέλλονται σε κάθε τύπο κυττάρου. Η λεπτομερής χαρτογράφηση αποκάλυψε ότι η αντίδραση στον εγκέφαλο των ασθενών με Αλτσχάιμερ είναι διαφορετική από αυτή των υγιών εγκεφάλων. Αυτό σημαίνει ότι η άρση της αδράνειας μέσω άσκησης κινητοποιεί μοναδικούς μηχανισμούς άμυνας, που ενεργοποιούν την αναγέννηση και την προστασία των νευρικών κυττάρων με τρόπο προσαρμοσμένο στις ανάγκες του πάσχοντος εγκεφάλου.

Ένα κρίσιμο εύρημα αφορά τους ανώριμους νευρώνες, τα κύτταρα που δεν έχουν ενσωματωθεί πλήρως στο νευρικό δίκτυο. Σε ασθενείς με Αλτσχάιμερ, αυτά τα κύτταρα εμφανίζουν δυσλειτουργίες στο γονιδιακό τους πρόγραμμα. Η άσκηση όμως επαναφέρει τη σωστή έκφραση πολλών γονιδίων, επαναφέροντας τη διαδικασία ωρίμανσης και ενσωμάτωσής τους. Με αυτόν τον τρόπο, η σωματική δραστηριότητα συμβάλλει άμεσα στη δημιουργία λειτουργικών νευρώνων και ενισχύει την εγκεφαλική ανθεκτικότητα.

Ένα από τα γονίδια που πρωταγωνιστούν σε αυτή τη διαδικασία είναι το Atpif1, υπεύθυνο για τη ρύθμιση της ενέργειας στα κύτταρα μέσω των μιτοχονδρίων. Όταν οι ερευνητές μείωσαν τα επίπεδά του, η παραγωγή νέων νευρώνων επιβραδύνθηκε. Αυτό αποδεικνύει ότι η άσκηση συνδέει τη μεταβολική λειτουργία των κυττάρων με την επιβίωση και ανάπτυξη νέων νευρώνων, προσφέροντας έναν ξεκάθαρο μηχανισμό με τον οποίο η φυσική δραστηριότητα προστατεύει τον εγκέφαλο.

Η άσκηση επηρεάζει επίσης τα μικρογλοιακά κύτταρα, τους φυσικούς «καθαριστές» του εγκεφάλου. Στο Αλτσχάιμερ, αυτά τα κύτταρα δυσκολεύονται να απομακρύνουν τις τοξικές πρωτεΐνες. Όμως με τη σωματική δραστηριότητα, μεταβαίνουν σε μια εξειδικευμένη κατάσταση, με ενισχυμένη τη δυνατότητα να διασπούν τις εναποθέσεις αμυλοειδούς. Έτσι, επιτυγχάνεται μείωση της επιβάρυνσης στον εγκέφαλο και υποστηρίζεται η εσωτερική διαδικασία καθαρισμού.

Επιπλέον, με την άσκηση βελτίωση εμφανίζουν τα αστροκύτταρα, τα οποία στηρίζουν νευρώνες και αιμοφόρα αγγεία. Ενώ η παρουσία τους μειώνεται στους ασθενείς με Αλτσχάιμερ, με τη φυσική δραστηριότητα η λειτουργία τους αποκαθίσταται και ενισχύεται η παροχή θρεπτικών ουσιών στους νευρώνες. Αυτή η βελτίωση στη νευροαγγειακή συνεργασία ενισχύει την ικανότητα του εγκεφάλου να υποστηρίζει ενεργά κύτταρα.

Άσκηση και ενίσχυση νευρικών συνδέσεων

Τέλος τα ολιγοδενδροκύτταρα, υπεύθυνα για τη μόνωση των νευρικών ινών, ανταποκρίνονται ιδιαίτερα θετικά στην άσκηση. Η μελέτη έδειξε ότι τα περισσότερα γονίδια αυτών των κυττάρων επανέρχονται σε φυσιολογικά επίπεδα με τη δραστηριότητα. Αυτό υποδηλώνει ότι η σωματική άσκηση διατηρεί την ακεραιότητα των νευρικών συνδέσεων και εξασφαλίζει ταχύτερη και πιο αποτελεσματική μετάδοση σημάτων, προσφέροντας ουσιαστική προστασία από τη νευροεκφυλιστική διαδικασία.

Η μελέτη δημοσιεύεται στο Nature Neuroscience.